🫃 የምግብ መፍጫ ጤና Digestive health · 12

የክፍሉ ማጠቃለያ ቪዲዮ በቅርቡ · Series overview video coming soon

ስለዚህ ክፍል (About this series)

የሆድ ህመም በጣም የተለመደ ነው። ሆኖም ግን አንዳንዱ ቀላል ሲሆን አንዳንዱ ደግሞ አስቸኳይ ሕክምና የሚፈልግ ነው። በዚህ ቪዲዮ ስለ ቃር፣ ስለ ምግብ መመረዝ፣ ስለ ሐሞት ከረጢት እና ስለ ጉበት በሽታ እንመለከታለን።

በመጀመሪያ ስለ ቃር እንነጋገር። በእንግሊዘኛ ሪፍለክስ ወይም ሄርትበርን ይባላል። በጨጓራችንና በጉሮሮአችን መካከል እንደ በር የሚሰራ ጡንቻ አለ። ይህ ጡንቻ በደንብ ካልተዘጋ የጨጓራ አሲድ ወደ ጉሮሮ ይመለሳል። ጉሮሮው ግን እንደ ጨጓራ አሲድን የሚቋቋም ሽፋን የለውም፤ ስለዚህ ማቃጠል ይሰማል።

ቃርን የሚያባብሱ ነገሮች አሉ፦ ቅባት የበዛበት ምግብ፣ በርበሬና ቅመም፣ ቡናና ሻይ፣ አልኮል፣ ሲጋራ፣ ከመጠን በላይ መብላት፣ እና ከበላ በኋላ ወዲያውኑ መተኛት። ትንሽ ትንሽ እየበሉ ደጋግሞ መመገብ፣ ከመተኛት ሦስት ሰዓት በፊት መብላት ማቆም፣ እና የአልጋን ራስጌ ከፍ ማድረግ ይረዳል።

ቃር ተደጋጋሚ ከሆነ ወይም መዋጥ ካስቸገረ፣ ክብደት እየቀነሱ ከሆነ፣ ደም ካስመለሱ ወይም ሰገራዎ ጥቁር ከሆነ ወዲያውኑ ይመርመሩ። እነዚህ የቁስለት ወይም የሌላ ከባድ ችግር ምልክቶች ሊሆኑ ይችላሉ።

ቀጥሎ ስለ ምግብ መመረዝ እንነጋገር። በተበከለ ምግብ ወይም ውሃ ውስጥ ያሉ ባክቴሪያዎችና መርዞቻቸው ያመጣሉ። ምልክቶቹ ማስመለስ፣ ተቅማጥ፣ የሆድ ቁርጠት፣ ትኩሳት እና ድካም ናቸው። አብዛኛው በራሱ ይሻላል፤ ዋናው አደጋ ግን የውሃ እጥረት ወይም ዲሃይድሬሽን ነው።

ስለዚህ ዋናው ሕክምና ውሃ መተካት ነው። የቤት ውስጥ ኦአርኤስ ማዘጋጀት ይችላሉ፦ በአንድ ሊትር ንጹህ ውሃ ውስጥ ስድስት የሻይ ማንኪያ ስኳርና ግማሽ የሻይ ማንኪያ ጨው ይጨምሩ። ትንሽ ትንሽ እያደረጉ ደጋግመው ይጠጡ።

እነዚህ ምልክቶች ካሉ ወዲያውኑ ወደ ሕክምና ይሂዱ፦ በሰገራ ውስጥ ደም መኖር፣ ከሦስት ቀን በላይ የቆየ ተቅማጥ፣ ከፍተኛ ትኩሳት፣ ምንም መጠጣት አለመቻል፣ ሽንት አለመሽናት፣ የአፍ መድረቅ፣ እና ማዞር።

አሁን ወደ ሐሞት ከረጢት እንሂድ። በእንግሊዘኛ ጎልብላደር ይባላል። ከጉበት በታች ያለ ትንሽ ከረጢት ሲሆን ጉበት የሚያመርተውን የሐሞት ፈሳሽ ያከማቻል። ይህ ፈሳሽ ቅባትን ለመፍጨት ይረዳል። አንዳንድ ጊዜ ግን በውስጡ ድንጋይ ወይም ጎልስቶን ይፈጠራል።

የሐሞት ድንጋይ ምልክቱ ከበሉ በኋላ በተለይ ቅባት የበዛበት ምግብ ከበሉ በኋላ በላይኛው የሆድ ክፍል በቀኝ በኩል የሚመጣ ከባድ ህመም ነው። ህመሙ ወደ ጀርባና ወደ ቀኝ ትከሻ ሊሰራጭ ይችላል። ትኩሳት፣ ብርድ ብርድ ማለት፣ ወይም የቆዳና የዓይን ወደ ቢጫ መለወጥ ካለ አስቸኳይ ሕክምና ያስፈልጋል።

በመጨረሻ ስለ ጉበት እንነጋገር። ጉበት መርዝን የማጣራት፣ ፕሮቲን የማምረት እና ምግብን የመፍጨት ሥራ ይሰራል። በሄፓታይተስ ቫይረስ፣ በአልኮል፣ ወይም በስብ ክምችት ሊጎዳ ይችላል። ጉዳቱ ሲቀጥል ጠባሳ ይፈጠራል፤ ይህም ሲርሆሲስ ይባላል።

የጉበት በሽታ ምልክቶች የቆዳና የዓይን ቢጫ መሆን፣ የሆድ ማበጥ፣ የእግር ማበጥ፣ ከፍተኛ ድካም፣ የቆዳ ማሳከክ፣ እና በቀላሉ መጎዳት ወይም መድማት ናቸው። ጉበት በመጀመሪያዎቹ ደረጃዎች ምንም ምልክት ላያሳይ ይችላል፤ ስለዚህ ምርመራ አስፈላጊ ነው።

ጉበትን ለመጠበቅ አልኮልን ይቀንሱ ወይም ያቁሙ፣ የሄፓታይተስ ቢ ክትባት ይውሰዱ፣ ጤናማ ክብደት ይጠብቁ፣ እና መድኃኒቶችን ያለ ሐኪም ትዕዛዝ አይውሰዱ።

ይህ ቪዲዮ ለትምህርት ብቻ ነው። ለግል ሕክምና ምክር የጤና ባለሙያዎን ያማክሩ። ተጨማሪ የጤና ትምህርት ለማግኘት ይህን ቻናል ይቀላቀሉ።

በአጠቃላይ የምግብ መፍጫ ሥርዓትዎን ለመጠበቅ እነዚህን ያድርጉ፦ እጅዎን በሳሙና በደንብ ይታጠቡ፣ ንጹህ ውሃ ይጠጡ፣ ምግብ በደንብ ያብስሉ፣ የተረፈ ምግብን በአግባቡ ያስቀምጡ፣ ፋይበር የበዛበት ምግብ ይመገቡ፣ እና በቂ ውሃ ይጠጡ።

እነዚህ ምልክቶች ካሉ ግን አይዘግዩ፦ ድንገተኛና ከባድ የሆድ ህመም፣ የማይቆም ማስመለስ፣ ደም ማስመለስ፣ ጥቁር ሰገራ፣ የቆዳ ወደ ቢጫ መለወጥ፣ ወይም ሆድ ጠጥሮ መንካት የማይቻል መሆን። እነዚህ አስቸኳይ የቀዶ ጥገና ወይም የሕክምና ጣልቃ ገብነት ሊፈልጉ ይችላሉ።