ፒንዎርም Pinworm Infection

ረቂቅ · Draft, not yet reviewed 🫃 የምግብ መፍጫ ጤና

ፒንዎርም በልጆች የተለመደና በቀላሉ የሚታከም ትል ነው። ዋናው ምልክት የማታ የፊንጢጣ ማሳከክ ነው፤ መድኃኒቱ ሁለት ጊዜ ይወሰዳል፣ ቤተሰቡም አብሮ ይታከማል።

ቪዲዮው በቅርቡ ይለቀቃል · Video coming soon

ምንድን ነው? (What is it?)

ፒንዎርም (pinworm) ትንሽ ነጭ የአንጀት ትል ነው። በልጆች ዘንድ የተለመደና በቀላሉ የሚታከም ኢንፌክሽን (infection) ነው።

ሴቷ ትል ሌሊት ወደ ፊንጢጣ አካባቢ ወጥታ እንቁላሎቿን (eggs) በቆዳው ላይ ትጥላለች። እንቁላሎቹና የሚለቀቀው ንጥረ ነገር ከፍተኛ ማሳከክ ያመጣሉ። ልጁ ሲያክ እንቁላሎቹ ከጥፍሩ ሥር ይገባሉ፤ እጁ ወደ አፉ ሲገባ ወይም እንቁላል ያለበትን ዕቃ ሲነካ ትሉ ይተላለፋል።

እንቁላሎቹ በዕቃዎች ላይ ከሁለት እስከ ሦስት ሳምንት ሊቆዩ ይችላሉ። ስለዚህ አንድ ልጅ ሲያዝ ብዙ ጊዜ የቤቱ ሰዎችና ተንከባካቢዎች በአንድ ጊዜ ይታከማሉ። ፒንዎርም የንጽሕና ጉድለት ምልክት አይደለም፤ በየትኛውም ቤተሰብ ሊከሰት ይችላል።

ምልክቶች (Symptoms)

በተለይ ማታ የፊንጢጣ አካባቢ ማሳከክ።
እንቅልፍ መረበሽ።
አንዳንዱ ምንም ምልክት አያሳይም።
አንዳንድ ጊዜ በፊንጢጣ አካባቢ ወይም በሰገራ ላይ ትንንሽ ነጭ ትሎች ሊታዩ ይችላሉ።

አደገኛ ምልክቶች (Danger signs)

ፒንዎርም ብዙ ጊዜ አደገኛ አይደለም። ከሚከተሉት አንዱ ካለ ግን ሐኪም ያማክሩ፦

ማሳከኩ ቆዳውን አቁስሎ መቅላት፣ ማበጥ ወይም መግል ካመጣ፤ የቆዳ ኢንፌክሽን ሊሆን ይችላል።
ከባድ የሆድ ህመም ወይም ትኩሳት ካለ፤ ይህ የፒንዎርም የተለመደ ምልክት ስላልሆነ ሌላ ምክንያት መፈለግ ያስፈልጋል።
ከሕክምና በኋላም ማሳከኩ ካልቆመ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ? (What to do at home)

ሕክምናው (treatment) ሁለት ጊዜ የሚወሰድ የትል መድኃኒት ነው፤ ሁለተኛው ከሁለት ሳምንት በኋላ ነው። ሁለተኛውን መጠን አይርሱ፤ መድኃኒቱ ትሎቹን ይገድላል እንጂ እንቁላሎቹን አይገድልም።
ለትንሽ ልጅ ወይም ለነፍሰ ጡር መድኃኒት ከመስጠት በፊት ሐኪም ያማክሩ።
እጅን በሳሙና ይታጠቡ፤ በተለይ ከመጸዳጃ በኋላና ከመመገብ በፊት።
ጥፍርን አሳጥረው ያፅዱ፤ ጥፍር መንከስን ያስቆሙ።
በየጠዋቱ ሻወር ይውሰዱ፤ የውስጥ ልብስ በየቀኑ ይቀይሩ።
አልጋ ልብስና ፎጣን ሳያራግፉ በሙቅ ውሃ ይጠቡ። ማራገፍ እንቁላሎቹን በአየር ያሰራጫል።
እነዚህን ልምዶች ከመጨረሻው መድኃኒት በኋላ ለሁለት ሳምንት ይቀጥሉ።

ሐኪም መቼ ማየት? (When to see a doctor)

ልጅዎ በተለይ ማታ የፊንጢጣ አካባቢውን በተደጋጋሚ የሚያክ ከሆነ።
ሐኪሙ የቴፕ ምርመራ (tape test) ሊመክር ይችላል፦ ጠዋት ከመታጠብና ከመጸዳዳት በፊት ግልጽ ቴፕ በአካባቢው ማስነካት።
ትንሽ ልጅ ወይም ነፍሰ ጡር ሴት ከመታከሟ በፊት።
ከሕክምና በኋላ ማሳከኩ ከቀጠለ ወይም ከተመለሰ።
የቆዳ ኢንፌክሽን ምልክት ካለ።

መከላከያ (Prevention)

እጅን በሳሙና በመደበኛነት መታጠብ።
ጥፍርን አሳጥሮ ማጽዳት፤ ጥፍር አለመንከስ።
የጠዋት ሻወርና የውስጥ ልብስ በየቀኑ መቀየር።
አልጋ ልብስና ፎጣን በሙቅ ውሃ ማጠብ።
የቤቱ ሰዎች በአንድ ጊዜ መታከም፤ አለበለዚያ እርስ በርስ መተላለፉ ይቀጥላል።

ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው (Questions for your doctor)

የቤታችን ሰዎች ሁሉ መታከም አለባቸው?
ሁለተኛው መጠን መቼ ይወሰዳል?
ልጄ ትንሽ ስለሆነ መድኃኒቱ ደህና ነው?
ልጄ ትምህርት ቤት ወይም ዴይኬር መሄድ ይችላል?

ሙሉ ጽሑፍ · Full transcript of the video

ልጅዎ በተለይ ማታ የፊንጢጣ አካባቢውን በተደጋጋሚ ያክካል?

ምክንያቱ ፒንዎርም (Pinworm) ወይም ትንሽ ነጭ የአንጀት ትል ሊሆን ይችላል።

ይህ በልጆች ዘንድ የተለመደና በቀላሉ የሚታከም ኢንፌክሽን (Infection) ነው።

ሴቷ ትል ሌሊት ወደ ፊንጢጣ አካባቢ ወጥታ እንቁላሎቿን (Eggs) በቆዳው ላይ ትጥላለች።

እንቁላሎቹና (Eggs) የሚለቀቀው ንጥረ ነገር ከፍተኛ ማሳከክ ያመጣሉ።

ልጁ ሲያክ እንቁላሎቹ (Eggs) ከጥፍሩ ሥር ይገባሉ።

እጁ ወደ አፉ ሲገባ ወይም እንቁላል (Egg) ያለበትን ዕቃ ሲነካ ፒንዎርም (Pinworm) ሊተላለፍ ይችላል።

እንቁላሎቹ (Eggs) በዕቃዎች ላይ ለሁለት እስከ ሦስት ሳምንት ሊቆዩ ይችላሉ።

አንዳንዱ ምንም ምልክት አያሳይም፤ ዋናው ምልክት የማታ ማሳከክና እንቅልፍ መረበሽ ነው።

ሐኪሙ ጠዋት ከመታጠብና ከመጸዳዳት በፊት ግልጽ ቴፕ በአካባቢው በማስነካት የሚደረግ የቴፕ ምርመራ (Tape Test) ሊመክር ይችላል።

ሕክምናው (Treatment) ሁለት ጊዜ የሚወሰድ የትል መድኃኒት ነው፤ ሁለተኛው ከሁለት ሳምንት በኋላ ነው።

መድኃኒቱ ትሎቹን ይገድላል እንጂ እንቁላሎቹን (Eggs) አይገድልም።

ብዙ ጊዜ የቤቱ ሰዎችና ተንከባካቢዎች በአንድ ጊዜ ይታከማሉ።

ለትንሽ ልጅ ወይም ለነፍሰ ጡር መድኃኒት ከመስጠት በፊት ሐኪምን ያማክሩ።

እጅን በሳሙና ይታጠቡ፣ ጥፍርን አሳጥረው ያፅዱ፣ ጥፍር መንከስን ያስቁሙ።

በየጠዋቱ ሻወር ይውሰዱ፣ የውስጥ ልብስ ይቀይሩ፣ አልጋ ልብስና ፎጣን ሳያራግፉ በሙቅ ውሃ ይጠቡ።

እነዚህን ልምዶች ከመጨረሻው መድኃኒት በኋላ ለሁለት ሳምንት ይቀጥሉ።

ተጨማሪ ጠቃሚ የጤና ትምህርቶችን ለማግኘት ይከተሉን።