የሽንት መስመር ኢንፌክሽን Urinary Tract Infection (UTI)

ረቂቅ · Draft, not yet reviewed 🫃 የምግብ መፍጫ ጤና

ሽንት ሲወጣ ማቃጠልና ተደጋጋሚ ሽንት የሽንት መስመር ኢንፌክሽን (UTI) ምልክት ሊሆን ይችላል። ትኩሳት፣ የጀርባ ሕመም ወይም ማስታወክ ከተጨመረ ወደ ኩላሊት ደርሶ ሊሆን ስለሚችል ዛሬውኑ ሐኪም ያነጋግሩ።

ቪዲዮው በቅርቡ ይለቀቃል · Video coming soon

ምንድን ነው? (What is it?)

የሽንት መስመር ኩላሊትን (kidney)፣ ፊኛን (bladder) እና የሽንት ቱቦዎችን ያካትታል። የሽንት መስመር ኢንፌክሽን (urinary tract infection, UTI) በብዛት ባክቴሪያ (bacteria) ወደ ሽንት ቱቦ ገብቶ በፊኛ ውስጥ ሲባዛ ይጀምራል። ብዙ ጊዜ በፊኛ ብቻ የተወሰነ ነው፤ ካልታከመ ግን ወደ ኩላሊት ሊደርስ ይችላል።

ሴቶች የሽንት ቱቦአቸው አጭር ስለሆነ በብዛት ያጋጥማቸዋል። እርግዝና፣ የወር አበባ መቋረጥ (menopause)፣ የኩላሊት ጠጠርና የስኳር በሽታ አደጋውን ይጨምራሉ።

የሽንት መስመር ኢንፌክሽን የንጽሕና እጥረት ምልክት ብቻ አይደለም፤ ንጹሕ የሆኑ ሰዎችም ይያዛሉ። ማቃጠልና ተደጋጋሚ ሽንትን ችላ አይበሉ።

ምልክቶች (Symptoms)

ሽንት ሲወጣ ማቃጠል።
ትንሽ ሽንት ቢኖርም በተደጋጋሚ ወይም በአስቸኳይ የመሽናት ስሜት።
ከሆድ በታች ሕመም።
ደም የተቀላቀለበት ሽንት።
የሽንት ሽታ ወይም ቀለም ብቻ ኢንፌክሽንን አያረጋግጥም። የውሃ እጥረት፣ ምግብና መድኃኒትም ሽንቱን ሊቀይሩ ይችላሉ።

አደገኛ ምልክቶች (Danger signs)

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ኢንፌክሽኑ ወደ ኩላሊት እንደደረሰ ሊያመለክት ስለሚችል ዛሬውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦

ትኩሳትና ብርድ ብርድ ማለት።
ከጀርባ ወይም ከጎን የሚሰማ ሕመም።
ማቅለሽለሽ ወይም ማስታወክ።
ግራ መጋባት፣ በተለይ በአዛውንቶች።
እርጉዝ ሆነው ከላይ ካሉት ምልክቶች አንዱ ካለ።
በጣም መታመም፣ ፈጣን ትንፋሽ፣ ቀዝቃዛና እርጥብ ቆዳ፣ ግራ መጋባት ወይም ሽንት ጨርሶ አለመውጣት (sepsis ምልክቶች)። ወዲያውኑ 911 (US) ወይም 907 (ኢትዮጵያ) ይደውሉ።

የኩላሊት ኢንፌክሽን (kidney infection) ፈጣን ሕክምና ይፈልጋል፤ ምልክቱ ካልተሻለም አይዘግዩ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ? (What to do at home)

ለእርስዎ ተስማሚ መጠን ውሃ ይጠጡ። ውሃ ግን ሕክምናን አይተካም።
ሽንትን ረጅም ጊዜ አይያዙ፤ ፊኛዎን ሙሉ በሙሉ ያስወጡ።
አንቲባዮቲክ (antibiotic) ከታዘዘ በታዘዘው መንገድ እስከ መጨረሻው ይውሰዱ።
አያድርጉ፦ የሌላ ሰው ወይም የቀረ አንቲባዮቲክ አይውሰዱ። መድኃኒቱ እንደ ሰውየውና እንደ ባክቴሪያው ይመረጣል።
አካባቢውን የሚያበሳጩ ሽቶና ኃይለኛ ማጽጃዎችን ያስወግዱ።

ሐኪም መቼ ማየት? (When to see a doctor)

ማቃጠልና ተደጋጋሚ ሽንት ካለዎትና ካልተሻለ። ባለሙያው የሽንት ናሙና ሊመረምር ይችላል።
ወንዶች፣ እርጉዝ ሴቶችና ልጆች ምልክት ሲኖር በቅርቡ መታየት አለባቸው።
ኢንፌክሽኑ በተደጋጋሚ ከመጣ።
ከብልት ፈሳሽ፣ ቁስል ወይም ከግብረ ሥጋ ግንኙነት በኋላ ምልክት ከጀመረ፤ ይህ የአባላዘር በሽታ (STI) ምርመራም ሊፈልግ ይችላል።
የስኳር በሽታ ወይም የኩላሊት ጠጠር ካለዎትና ምልክት ከጀመረ።

መከላከያ (Prevention)

በቂ ውሃ ይጠጡ።
ሽንት ሲመጣ አይያዙ።
ከመጸዳጃ ቤት በኋላ ከፊት ወደ ኋላ ይጥረጉ።
ከግብረ ሥጋ ግንኙነት በኋላ መሽናት ሊረዳ ይችላል።
ሽቶ ያላቸው ማጽጃዎችንና የብልት ማጠቢያዎችን ያስወግዱ።
የስኳር በሽታ ካለዎት በደንብ ይቆጣጠሩ።

ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው (Questions for your doctor)

የሽንት ምርመራ ያስፈልገኛል? ውጤቱ መቼ ይደርሳል?
ይህ አንቲባዮቲክ ስንት ቀን ነው? ምልክቱ ሲሻል ማቆም እችላለሁ?
ኢንፌክሽኑ ለምን ተደጋገመብኝ? ተጨማሪ ምርመራ ያስፈልጋል?
ምን ምልክት ካየሁ ወዲያውኑ ልመለስ?

ሙሉ ጽሑፍ · Full transcript of the video

ሽንት ሲወጣ ያቃጥልዎታል፣ ቶሎ ቶሎም ሽንት ቤት ይሄዳሉ?

ይህ የሽንት መስመር ኢንፌክሽን (UTI) ሊሆን ይችላል። የሽንት መስመሩ ኩላሊት (Kidney)ን፣ ፊኛ (Bladder)ንና የሽንት ቱቦዎችን ያካትታል።

ኢንፌክሽኑ በብዛት ባክቴሪያ (Bacteria) ወደ ሽንት ቱቦ ገብቶ በፊኛ (Bladder) ውስጥ ሲባዛ ይጀምራል።

ምልክቶቹ ማቃጠል፣ ትንሽ ሽንት ቢኖርም በተደጋጋሚ ወይም በአስቸኳይ መሽናት፣ ከሆድ በታች ሕመምና ደም የተቀላቀለበት ሽንት ናቸው።

የሽንት ሽታ ወይም ቀለም ብቻ ኢንፌክሽንን አያረጋግጥም። የውሃ እጥረት፣ ምግብና መድኃኒትም ሽንቱን ሊቀይሩ ይችላሉ።

ሴቶች የሽንት ቱቦአቸው አጭር ስለሆነ በብዛት ያጋጥማቸዋል። እርግዝና፣ የወር አበባ መቋረጥ፣ የኩላሊት (Kidney) ጠጠርና የስኳር በሽታ አደጋውን ይጨምራሉ።

ወንዶች፣ እርጉዝ ሴቶችና ልጆች ምልክት ሲኖር በቅርቡ መታየት አለባቸው። ባለሙያው የሽንት ናሙና ሊመረምር ይችላል።

የባክቴሪያ (Bacteria) የፊኛ ኢንፌክሽን (Bladder Infection) ብዙ ጊዜ በአንቲባዮቲክ (Antibiotic) ይታከማል። መድኃኒቱ እንደ ሰውየውና እንደ ባክቴሪያው ይመረጣል።

የሌላ ሰው ወይም የቀረ አንቲባዮቲክ (Antibiotic) አይውሰዱ፤ መድኃኒቱን በታዘዘው መንገድ ይውሰዱ። ውሃ ሕክምናን አይተካም።

ትኩሳትና ብርድ ብርድ ማለት፣ ከጀርባ ወይም ከጎን የሚሰማ ሕመም፣ ማቅለሽለሽ ወይም ማስታወክ ኢንፌክሽኑ ወደ ኩላሊት (Kidney) እንደደረሰ ሊያመለክት ይችላል።

የኩላሊት ኢንፌክሽን (Kidney Infection) ፈጣን ሕክምና ይፈልጋል። እነዚህ ምልክቶች ካሉ ዛሬውኑ እርዳታ ይፈልጉ፤ ምልክቱ ካልተሻለም አይዘግዩ።

ለእርስዎ ተስማሚ መጠን ውሃ ይጠጡ፣ ሽንትን ረጅም ጊዜ አይያዙ፣ ፊኛ (Bladder)ውንም ሙሉ በሙሉ ያስወጡ።

ከመጸዳጃ ቤት በኋላ ከፊት ወደ ኋላ ይጥረጉ፣ አካባቢውን የሚያበሳጩ ሽቶና ኃይለኛ ማጽጃዎችንም ያስወግዱ።

ኢንፌክሽኑ በተደጋጋሚ ከመጣ ወይም ከብልት ፈሳሽ፣ ቁስል ወይም ከግብረ ሥጋ ግንኙነት በኋላ ምልክት ከጀመረ፣ ምርመራ ያድርጉ።

የሽንት መስመር ኢንፌክሽን (UTI) የንጽሕና እጥረት ምልክት ብቻ አይደለም። ማቃጠልና ተደጋጋሚ ሽንትን ችላ አይበሉ።