🍲 የልጆች ጤናና አመጋገብ Child health & nutrition · 7

የክፍሉ ማጠቃለያ ቪዲዮ በቅርቡ · Series overview video coming soon

ስለዚህ ክፍል (About this series)

የልጅ የመጀመሪያዎቹ አንድ ሺህ ቀናት ማለት ከእርግዝና ጀምሮ እስከ ሁለት ዓመት ያለው ጊዜ ነው። በዚህ ወቅት የሚደርስ የምግብ እጥረት በአካልም በአእምሮም እድገት ላይ ዘላቂ ተጽዕኖ ያሳድራል። በዚህ ቪዲዮ ስለ የተመጣጠነ ምግብ እጥረት፣ ስለ ተጨማሪ ምግብ አጀማመር፣ እና ስለ ክትባት እንመለከታለን።

በመጀመሪያ ስለ የተመጣጠነ ምግብ እጥረት ወይም ማልኒውትሪሽን እንነጋገር። ሦስት ዓይነት አለው። የመጀመሪያው መቀጨጭ ወይም ስተንቲንግ ይባላል፤ ልጁ ለዕድሜው አጭር ሲሆን ነው። ይህ የረጅም ጊዜ የምግብ እጥረት ውጤት ነው። ሁለተኛው መክሳት ወይም ዌስቲንግ ሲሆን ልጁ ለቁመቱ በጣም ቀጭን ሲሆን ነው፤ ይህ አጣዳፊና አደገኛ ነው። ሦስተኛው ደግሞ ክብደት ማነስ ነው።

የከፋ የምግብ እጥረት ምልክቶች እነዚህ ናቸው፦ የክንድ መካከለኛ ዙሪያ በጣም መቅጠን፣ የእግርና የፊት ማበጥ፣ የቆዳና የፀጉር ለውጥ፣ ከፍተኛ ድካምና እንቅስቃሴ ማጣት፣ እና የምግብ ፍላጎት ማጣት። እብጠት ያለው የምግብ እጥረት ወይም ኳሽዮርኮር በጣም አደገኛ ነው፤ ወዲያውኑ ሕክምና ይፈልጋል።

የክንድ ዙሪያ መለኪያ ወይም ሙአክ የሚባል ቀላል ባለቀለም ሜትር አለ። ቀዩ ክፍል ላይ ከወደቀ ልጁ አጣዳፊ የምግብ እጥረት አለበት ማለት ነው። በጤና ኬላዎች ይህ ምርመራ በነጻ ይደረጋል።

አሁን ወደ ተጨማሪ ምግብ እንሂድ። ከተወለደ ጀምሮ እስከ ስድስት ወር ድረስ ልጁ ጡት ወተት ብቻ ያስፈልገዋል። ውሃ እንኳን አያስፈልገውም፤ ጡት ወተት በቂ ውሃ አለው። ከስድስት ወር በኋላ ግን ጡት ወተት ብቻ በቂ አይሆንም፤ ተጨማሪ ምግብ መጀመር ያስፈልጋል። ጡት ማጥባት ግን እስከ ሁለት ዓመትና ከዚያ በላይ ይቀጥላል።

ተጨማሪ ምግብ ሲጀመር በለስላሳና በተፈጨ ምግብ መጀመር ያስፈልጋል። ቀስ በቀስ መጠኑንና ውፍረቱን መጨመር። ልዩ ልዩ ምግቦችን መስጠት ወሳኝ ነው፦ እህል፣ ጥራጥሬ፣ አትክልትና ፍራፍሬ፣ እንቁላል፣ ወተትና ሥጋ። ብዙ ጊዜ ገንፎ ብቻ መስጠት በቂ አይደለም።

ንጽህናም እኩል አስፈላጊ ነው። ምግብ ከማዘጋጀትና ልጅን ከመመገብ በፊት እጅን በሳሙና መታጠብ፣ ንጹህ ውሃ መጠቀም፣ እና ምግብን በአግባቡ ማከማቸት ተቅማጥን ይከላከላል። ተቅማጥ ደግሞ የምግብ እጥረትን ያባብሳል።

በመጨረሻ ስለ ክትባት እንነጋገር። ክትባት በታሪክ ውስጥ ብዙ ሕይወት ካዳኑ የጤና እርምጃዎች አንዱ ነው። በኢትዮጵያ የክትባት መርሃ ግብር ሳንባ ነቀርሳን፣ ፖሊዮን፣ ዲፍቴሪያን፣ ትክትክን፣ ቴታነስን፣ ሄፓታይተስ ቢን፣ የሳንባ ምችን፣ ሮታ ቫይረስን፣ እና ኩፍኝን ይከላከላል።

ኩፍኝ ወይም ሜዝልስ በተለይ አደገኛ ነው። በአየር በኩል በጣም በቀላሉ ይተላለፋል። የሳንባ ምች፣ ተቅማጥ፣ የአንጎል እብጠት፣ ዓይነ ስውርነት ሊያስከትል ይችላል። በምግብ እጥረት የተዳከመ ልጅ ኩፍኝ ሲይዘው የመሞት እድሉ በጣም ከፍ ያለ ነው። ስለዚህ ሁለቱም የኩፍኝ ክትባቶች መወሰድ አለባቸው።

ብዙ ወላጆች ልጁ ሲታመም ክትባት ማስተላለፍ አለብን ብለው ያስባሉ። ቀላል ጉንፋን ወይም ትንሽ ትኩሳት ክትባትን አያግድም። እንዲሁም አንድ ክትባት ካመለጠ ከመጀመር ጀምሮ መድገም አያስፈልግም፤ ከቆመበት ይቀጥላል።

የልጅዎን የክትባት ካርድ በጥንቃቄ ይያዙ። ወደ ጤና ተቋም ሲሄዱ ይዘውት ይሂዱ። ልጅዎ ያመለጠው ክትባት እንዳለ ይጠይቁ።

የልጅ ጤና በምግብ፣ በንጽህና፣ በክትባትና በፍቅር ላይ ይመሰረታል። እነዚህ አራቱ አብረው ሲሄዱ ልጅዎ ጤናማ ሆኖ ያድጋል።

ይህ ቪዲዮ ለትምህርት ብቻ ነው። ለግል ሕክምና ምክር የጤና ባለሙያዎን ያማክሩ። ተጨማሪ የጤና ትምህርት ለማግኘት ይህን ቻናል ይቀላቀሉ።

አንድ ተጨማሪ ነጥብ። ልጅ ሲታመም መመገብ ማቆም የለበትም። ብዙ ወላጆች ልጁ ሲታመም ምግብ ይቀንሳሉ፤ ይህ ስህተት ነው። በሽታ ጊዜ ሰውነት የበለጠ ኃይል ይፈልጋል። ትንሽ ትንሽ እያደረጉ ደጋግሞ መመገብ ይሻላል። ከበሽታ በኋላም ለሁለት ሳምንታት ተጨማሪ ምግብ መስጠት የጠፋውን ክብደት ለመመለስ ይረዳል።

እንዲሁም የቫይታሚን ኤ ማሟያና የትል መድኃኒት በየስድስት ወሩ በጤና ኬላዎች ይሰጣሉ። እነዚህ ቀላል ናቸው ግን የልጅን የመከላከል አቅም በእጅጉ ያሻሽላሉ።