ማይግሬን Migraine
ማይግሬን በራስ አንድ ጎን የሚመታ፣ ከማቅለሽለሽና ለብርሃን መነካት ጋር የሚመጣ የነርቭ ሥርዓት ሕመም ነው። ጨለማ ክፍል ውስጥ ማረፍ ይረዳል፤ ማስታገሻ ከመጠን በላይ አይውሰዱ።
ቪዲዮው በቅርቡ ይለቀቃል · Video coming soon 
ከቪዲዮው · From the video
ከቪዲዮው · From the videoምንድን ነው? (What is it?)
ራስዎ በአንድ ጎን በጣም የሚመታ ከባድ ሕመም ገጥሞዎት ያውቃል? ይህ ተራ ራስ ምታት (headache) ላይሆን ይችላል፤ ማይግሬን (migraine) ሊሆን ይችላል።
ማይግሬን ቀላል ድካም ሳይሆን የነርቭ ሥርዓት (nervous system) ሁኔታ ነው። በአንጎላችን ውስጥ የሕመም መልእክቶች ከመጠን በላይ ሲነሳሱ ይከሰታል። ካልታከሙ፣ ሕመሙ ከሰዓታት እስከ ሦስት ቀናት ሊቆይ ይችላል።
በሴቶች ላይ በብዛት ይታያል፤ የወር አበባ ሆርሞን (hormone) ለውጥም ተጽዕኖ አለው። ብዙ ሰዎች "ተራ ራስ ምታት ነው" ብለው ይታገሳሉ። ነገር ግን ትክክለኛ ምርመራና መከላከያ ሕክምና ኑሮን በእጅጉ ሊያሻሽል ይችላል።
ምልክቶች (Symptoms)
- ብዙ ጊዜ በራስ አንድ ጎን ብቻ የልብ ትርታን ተከትሎ የሚመታ ሕመም።
- ማቅለሽለሽና ማስመለስ።
- ለብርሃንና ለድምፅ መነካት።
- ከሰዓታት እስከ ሦስት ቀናት የሚቆይ።
- አንዳንድ ሰዎች ሕመሙ ከመምጣቱ በፊት ኦራ (aura) የሚባል ምልክት ይሰማቸዋል፦ የሚያብረቀርቁ መስመሮች፣ የዓይን ብዥታ ወይም የእጅ መደንዘዝ።
አደገኛ ምልክቶች (Danger signs)
ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ 911 (US) ወይም 907 (ኢትዮጵያ) ይደውሉ፦
- ድንገት እጅግ ከባድ የሆነ ራስ ምታት፣ በተለይ ከትኩሳትና ከአንገት መገተር ጋር።
- የሰውነት አንድ ጎን መዳከም።
- የንግግር መስተጓጎል።
- ራስ ምታት ከመንቀጥቀጥ ወይም ራስን ከመሳት ጋር።
- ከጭንቅላት ጉዳት በኋላ የሚመጣ ራስ ምታት።
ቤት ውስጥ ምን ማድረግ? (What to do at home)
- ሕመሙ ሲጀምር ጨለማና ጸጥ ያለ ክፍል ውስጥ ያርፉ።
- ቀዝቃዛ ጭምቅ ፎጣ በግንባርዎ ላይ ያድርጉ።
- ውሃ ይጠጡ።
- የሕመም ማስታገሻ ቶሎ መውሰድ ይጠቅማል። ነገር ግን ከመጠን በላይ በተደጋጋሚ መውሰድ ራስ ምታቱን ራሱ ሊያባብስ ይችላል።
- ምግብ አይዝለሉ።
- የሚቀሰቅሱ ነገሮችን በማስታወሻ ይለዩ፦ ውጥረት፣ እንቅልፍ ማጣት፣ ምግብ መዝለል፣ የውሃ እጥረት፣ ደማቅ ብርሃን፣ ረጅም የስክሪን ጊዜ፣ አንዳንድ ምግቦች።
ሐኪም መቼ ማየት? (When to see a doctor)
- ማይግሬን በተደጋጋሚ የሚመጣ ከሆነ። ሐኪም መከላከያ መድኃኒት ሊያዝ ይችላል።
- የሕመም ማስታገሻ በተደጋጋሚ መውሰድ ከጀመሩ።
- ራስ ምታቱ ሥራዎን ወይም ኑሮዎን ካወከ።
- ራስ ምታቱ ባህሪውን ከቀየረ ወይም እየባሰ ከሄደ።
- እርጉዝ ሆነው አዲስ ወይም ከባድ ራስ ምታት ካለ።
መከላከያ (Prevention)
- መደበኛ እንቅልፍ።
- ወቅቱን የጠበቀ ምግብ፤ ምግብ አለመዝለል።
- በቂ ውሃ።
- የሚቀሰቅሱ ነገሮችን በማስታወሻ መለየትና ማስወገድ።
- ውጥረትን መቀነስ፣ የስክሪን ጊዜ መገደብ።
- በተደጋጋሚ ከሆነ በሐኪም የሚታዘዝ መከላከያ መድኃኒት።
ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው (Questions for your doctor)
- የእኔ ራስ ምታት ማይግሬን ነው ወይስ ሌላ?
- መከላከያ መድኃኒት ያስፈልገኛል?
- የሕመም ማስታገሻ በሳምንት ስንት ጊዜ መውሰድ ደህና ነው?
- የራስ ምታት ማስታወሻ እንዴት ልያዝ?
ሙሉ ጽሑፍ · Full transcript of the video
ራስዎ በአንድ ጎን በጣም የሚመታ ከባድ ሕመም ገጥሞዎት ያውቃል?
ይህ ተራ ራስ ምታት ወይም headache ላይሆን ይችላል፤ ማይግሬን (Migraine) ሊሆን ይችላል።
ማይግሬን (Migraine) ቀላል ድካም ሳይሆን የነርቭ ሥርዓት (Nervous System) ሁኔታ ነው።
በአንጎላችን ውስጥ የሕመም መልእክቶች ከመጠን በላይ ሲነሳሱ ይከሰታል።
ሕመሙ ብዙ ጊዜ በራስ አንድ ጎን ብቻ የልብ ትርታን ተከትሎ ይመታል።
ማቅለሽለሽ፣ ማስመለስ እና ለብርሃንና ለድምፅ መነካት አብረው ይመጣሉ።
ካልታከሙ፣ ሕመሙ ከሰዓታት እስከ ሦስት ቀናት ሊቆይ ይችላል።
አንዳንድ ሰዎች ሕመሙ ከመምጣቱ በፊት፣ በእንግሊዝኛ aura የሚባል ምልክት ይሰማቸዋል።
የሚያብረቀርቁ መስመሮች፣ የዓይን ብዥታ ወይም የእጅ መደንዘዝ ሊሆን ይችላል።
ማይግሬንን (Migraine) የሚቀሰቅሱ ነገሮች አሉ።
ውጥረት፣ እንቅልፍ ማጣት፣ ምግብ መዝለል እና የውሃ እጥረት ዋነኞቹ ናቸው።
ደማቅ ብርሃን፣ ረጅም የስክሪን ጊዜ እና አንዳንድ ምግቦችም ሊቀሰቅሱት ይችላሉ።
በሴቶች ላይ የወር አበባ ሆርሞን (Hormone) ለውጥም ተጽዕኖ አለው።
ሕመሙ ሲጀምር ጨለማና ጸጥ ያለ ክፍል ውስጥ ማረፍ ትልቅ እፎይታ ይሰጣል።
ቀዝቃዛ ጭምቅ ፎጣ በግንባር ላይ ማድረግና ውሃ መጠጣት ይረዳሉ።
የሕመም ማስታገሻ ቶሎ መውሰድ ይጠቅማል፤ ነገር ግን ከመጠን በላይ በተደጋጋሚ መውሰድ ራስ ምታቱን ሊያባብስ ይችላል።
ድንገት እጅግ ከባድ የሆነ ራስ ምታት (Headache) ከትኩሳትና ከአንገት መገተር ጋር ከመጣ፣ አስቸኳይ ሕክምና ይፈልጉ።
የሰውነት አንድ ጎን መዳከም ወይም የንግግር መስተጓጎል ከታየም አይዘግዩ።
ማይግሬን (Migraine) በተደጋጋሚ የሚመጣ ከሆነ፣ ሐኪም ማማከር መከላከያ መድኃኒት ሊያስገኝ ይችላል።
መደበኛ እንቅልፍ፣ ወቅቱን የጠበቀ ምግብ እና በቂ ውሃ መከላከያዎ ናቸው።
የሚቀሰቅሱ ነገሮችን በማስታወሻ መለየትም አሪፍ ዘዴ ነው።
ስለ ጤናዎ ጠቃሚ ትምህርቶችን ለማግኘት ይከተሉን።