የደም ግፊት High Blood Pressure (Hypertension)

የደም ግፊትዎ ከፍ ብሎ ሳለ፣ ምንም ዓይነት ምልክት ላይሰማዎት እንደሚችል ያውቃሉ? ብዙ ሰዎች ራስ ምታት እስኪጀምራቸው ይጠብቃሉ። እውነታው ግን፣ የደም ግፊት በሽታ ለዓመታት ያለ ምልክት ልብን፣ አንጎልን፣ ኩላሊትንና ዓይንን ሊጎዳ ይችላል።

ለዚህም ነው ጸጥተኛ አደጋ የሚባለው። በመጀመሪያ፣ የደም ግፊት ወይም ብላድ ፕሬሸር ምንድን ነው? ልብ ደምን ወደ መላው ሰውነት ሲገፋ፣ ደሙ በደም ሥሮች ግድግዳ ላይ የሚፈጥረው ኃይል ነው።

ይህ ግፊት በተደጋጋሚ ከፍ ብሎ ሲቆይ፣ ሃይፐርቴንሽን ይባላል። መለኪያው ሁለት ቁጥሮች አሉት። የላይኛው ቁጥር፣ ሲስቶሊክ ፕሬሸር፣ ልብ ደምን ሲገፋ የሚፈጠረውን ግፊት ያሳያል።

የታችኛው ቁጥር፣ ዳያስቶሊክ ፕሬሸር፣ ልብ በምቶች መካከል ሲያርፍ ያለውን ግፊት ያሳያል። ሁለቱም ቁጥሮች አስፈላጊ ናቸው። መቶ ሃያ በሰማንያ አካባቢ ያለ መለኪያ ለብዙ ጎልማሶች ጥሩ ነው።

ነገር ግን አንድ ጊዜ ከፍ ብሎ መለካቱ ብቻ በሽታ አለ ማለት አይደለም። በዓለም ጤና ድርጅት መለኪያ፣ በሁለት የተለያዩ ቀናት የላይኛው መቶ አርባ ወይም ከዚያ በላይ፣ ወይም የታችኛው ዘጠና ወይም ከዚያ በላይ ሆኖ ከተደጋገመ፣ የደም ግፊት በሽታ ሊኖር ይችላል። የግል ግብዎ ግን በዕድሜዎና በሌሎች የጤና ሁኔታዎች ሊለያይ ስለሚችል፣ ከሐኪምዎ ጋር ይወስኑ።

ትክክለኛ መለኪያ ለማግኘት አቀማመጥ በጣም ወሳኝ ነው። ከመለካትዎ ሠላሳ ደቂቃ በፊት ቡና አይጠጡ፣ አያጨሱ፣ እንቅስቃሴም አያድርጉ። ፊኛዎን ባዶ ያድርጉና ቢያንስ ለአምስት ደቂቃ ተረጋግተው ይቀመጡ።

ጀርባዎ የተደገፈ፣ ሁለቱም እግሮችዎ መሬት ላይ የተዘረጉ፣ እጅዎም ከልብዎ ከፍታ ጋር እኩል ሆኖ በጠረጴዛ ላይ የተደገፈ ይሁን። ማሰሪያው በልብስ ላይ ሳይሆን በባዶ ክንድ ላይ ይደረግ። በሚለካበት ጊዜ አይነጋገሩ።

ከአንድ እስከ ሁለት ደቂቃ ልዩነት ሁለት ጊዜ ለክተው ውጤቱን ይመዝግቡ። ታዲያ የደም ግፊትን የሚጨምሩ ነገሮች ምንድን ናቸው? ብዙ ጨው፣ እንቅስቃሴ ማነስ፣ ትንባሆ፣ ብዙ አልኮል፣ ከመጠን ያለፈ ክብደትና በቂ እንቅልፍ ማጣት አደጋውን ያሳድጋሉ።

ዕድሜ፣ የቤተሰብ ታሪክ፣ የስኳር በሽታና የኩላሊት ችግርም ተጨማሪ አጋላጭ ናቸው። አንዳንድ መድኃኒቶችም ግፊትን ሊጨምሩ ስለሚችሉ፣ የሚወስዱትን ሁሉ ለሐኪምዎ ይንገሩ። ከፍተኛ ግፊት በደም ሥሮች ላይ የማያቋርጥ ጫና ያደርጋል።

ከጊዜ በኋላ ሥሮቹ ይጎዳሉ፣ ልብም ደምን ለመግፋት ከበፊቱ የበለጠ ይሠራል። ይህ ለልብ ድካም፣ ለሃርት አታክ፣ ለስትሮክ፣ ለኩላሊት መጎዳትና ለዓይን ችግር ሊያጋልጥ ይችላል። ምልክት አለመኖሩ ጉዳት የለም ማለት አይደለም።

ጥሩው ዜና፣ የደም ግፊትን መቆጣጠር ይቻላል። በቀን የሚወስዱት ጨው ከአንድ የሻይ ማንኪያ በታች እንዲሆን ይሞክሩ። ይህ በማብሰያ ጊዜ የሚጨመረውን ብቻ ሳይሆን፣ በታሸጉና በተዘጋጁ ምግቦች ውስጥ የተደበቀውንም ያካትታል።

አትክልት፣ ፍራፍሬ፣ ጥራጥሬና በቤት የተዘጋጀ ምግብ ያዘውትሩ። በሳምንት ቢያንስ መቶ ሃምሳ ደቂቃ መጠነኛ እንቅስቃሴ ያድርጉ። ፈጠን ብሎ መራመድ፣ መደነስ ወይም ብስክሌት መንዳት ጥሩ ምሳሌዎች ናቸው።

ትንባሆን ያቁሙ፣ አልኮልን ይቀንሱ፣ ጤናማ ክብደት ላይ ለመድረስ ይሥሩ፣ በቂ እንቅልፍም ያግኙ። መድኃኒት ከታዘዘልዎ፣ ግፊትዎ ስለተስተካከለ ወይም ጥሩ ስለተሰማዎት ብቻ አያቋርጡ። መድኃኒቱ እየሠራ ስለሆነ ግፊቱ ተስተካክሎ ሊሆን ይችላል።

መጠኑን አይቀይሩ፣ ለሌላ ሰውም አያጋሩ። የተፈጠረ የጎንዮሽ ጉዳት ካለ፣ ራስዎ ከማቋረጥ ይልቅ ሐኪምዎን ያነጋግሩ። አንድ የመጨረሻ አስፈላጊ ነጥብ።

መለኪያው መቶ ሰማንያ በመቶ ሃያ ወይም ከዚያ በላይ ከሆነ፣ አንድ ደቂቃ ጠብቀው እንደገና ይለኩ። ደረት ሕመም፣ የትንፋሽ ማጠር፣ ድንገተኛ ድክመት ወይም መደንዘዝ፣ የዓይን እይታ መቀየር ወይም የንግግር መቸገር ካለ፣ ይህ ድንገተኛ የሕክምና አደጋ ነው። ግፊቱ በራሱ እንዲወርድ አይጠብቁ።

ወዲያውኑ የአካባቢዎን የድንገተኛ ሕክምና አገልግሎት ያነጋግሩ። ምልክት ባይኖርም ሁለተኛው መለኪያ እንዲሁ ከፍ ካለ፣ በተቻለ ፍጥነት ሐኪምዎን ያነጋግሩ። አስታውሱ፣ ምልክትን አይጠብቁ።

ግፊትዎን በትክክል ይለኩ፣ ውጤቱን ይመዝግቡ፣ ጨውን ይቀንሱ፣ እንቅስቃሴ ያድርጉ፣ የታዘዘልዎትንም መድኃኒት እንደታዘዘ ይውሰዱ። ይህ መረጃ ጠቃሚ ከሆነልዎ፣ ለቤተሰብና ለጓደኛ ያጋሩ፣ ለተጨማሪ የጤና ትምህርትም ቻናሉን ሰብስክራይብ ያድርጉ።